Bir bıçağın nasıl davranacağını en çok çeliği belirler. Aynı kalıpla üretilmiş iki bıçak, farklı çeliklerle birbirinden çok farklı kullanılır. Seçim yaparken üç şeye birlikte bakmak gerekir: paslanmaya direnç, keskin kalma süresi ve bilemenin kolaylığı. Üçünü aynı anda en üst seviyede veren bir çelik yoktur; her çelik bir denge seçer.
Paslanmaz, yarı paslanmaz ve karbon çelik
Çeliğin paslanma direncini büyük ölçüde içindeki krom belirler. Yaklaşık yüzde 12-13 ve üzeri krom içeren çeliklere paslanmaz denir. Bu çeliklerin bakımı kolaydır, nemli ortamlarda daha az sorun çıkarır.
- Paslanmaz: Mutfak ve günlük taşıma için rahat. Bakım derdi az.
- Yarı paslanmaz: Krom oranı biraz düşüktür. Bakımsız bırakılırsa leke yapabilir.
- Karbon çelik: Kromu azdır, kolay paslanır. Karşılığında kolay bilenir ve genellikle sağlamdır; düzenli yağlama ister.
Sık karşılaşılan çelikler
- VG-10: Japon menşeli paslanmaz çeliktir. Mutfak bıçaklarında ve çakılarda yaygındır; keskinliği iyi tutar, bakımı kolaydır.
- N690: Avusturya menşeli bir paslanmaz çeliktir. Dengeli ve sağlam olduğu için av ve outdoor bıçaklarında sık görülür.
- D2: Yarı paslanmaz bir takım çeliğidir. Aşınmaya çok dayanıklıdır, keskinliği uzun süre korur; bileme zahmetlidir ve bakımsız kalırsa lekelenebilir.
- 1095: Basit, yüksek karbonlu bir çeliktir. Kolay bilenir ve dayanıklıdır; paslanır, yağlamak gerekir.
- Şam (damascus): Farklı çeliklerin katmanlı biçimde dövülmesiyle oluşan desenli çeliktir. Görsel olarak koleksiyonların gözdesidir; performansı kullanılan çelik katmanlarına bağlıdır, karbonlu katmanlar paslanabilir.
Hangisini seçmeli?
- Mutfak ve günlük taşıma için bakımı kolay, paslanmaz bir çelik uygundur.
- Doğa ve bushcraft için dayanıklı ve kolay bilenen çelikler tercih edilir.
- Koleksiyon için çoğu zaman çeliğin kendisi kadar desen, işçilik ve nadirlik de belirleyicidir.
Bu karşılaştırma genel eğilimleri anlatır. Isıl işlem, üretici ve bıçağın geometrisine göre sonuç değişebilir; en doğru bilgi üreticinin teknik açıklamasındadır.